Boekenblog 110; Adri van der Heijden : Constantijn Huygensprijs 2011
"Had hij die prijs dan nog niet ?", vroeg ik me af. Nee, en ook de P.C.Hooftprijs nog niet.Dat kan slechts een kwestie van De Tandeloze Tijd zijn. Alles wat van der Heijden schrijft krijgt buitengewoon veel aandacht, en terecht, want er zitten talloze parels bij. Eigenlijk is zo'n zin een belediging voor een serieus auteur, die niet in dit soort termen denkt. Goed, als hem of haar om een gelegenheidsbijdrage wordt gevraagd, dan telt dat minder zwaar dan een boek dat hem vaak jaren voor ogen zweeft, dwarszit, als idee "slechts"om uitwerking vraagt. Van der Heijden, die zich een tijdlang heerlijk kort AFTh noemde, is zo'n schrijver die moeiteloos jarenlang vooruit kan plannen en die planning ook vasthoudt, al krijgt hij tussendoor weer andere plannen, of zoals zijn vrouw Mirjam Rotenstreich zei, "hij weer mogelijkheden ziet". Tot wanhoop van zijn talrijke fans, die dit vermogen niet hebben, stelt "Adri" boeken, nee, hele cyclussen, dan weer uit of laat ze op één van zijn vele werkbureau's liggen tot het hem beter uit komt. Het aantal boeken dat we nog tegoed hebben is groter dan de indrukwekkende stapel die ik nog moet lezen.
Een heel bittere aanleiding tot uitstel was natuurlijk de dood van hun zoon Tonio, Pinksteren 2010. De bodem onder hun bestaan werd weggeslagen. En toch, één jaar later lag daar Tonio, een Requiemroman. Als er één boek is dat van der Heijden nooit heeft willen schrijven is het dit, en als er momenteel één boek hemelhoog geprezen wordt, is het dit. Men is bang om er aan te beginnen, vindt het te pijnlijk, maar als men die stap heeft gezet is men verloren. Lezers die voorheen moeite hadden met zijn wijdlopige stijl-ik bedoel dit overigens als een compliment, want elke zin bij AFth is altijd een volzin- zijn onder de indruk van zijn beeldend vermogen, rechtstreeksheid, herinneringen en schrijfstijl.Alles ademt een echte schrijver, zoals men -ik in ieder geval- dat ook altijd onderkent bij auteurs als Jeroen Brouwers,Arnon Grunberg en Gerard Reve : nooit een stoplap (of het is expres gedaan), altijd met volledige inzet van persoonlijkheid en zonder compromissen.
Van der Heijden is een fijne schrijver voor vakanties, - afgezien van Tonio. Bijna al zijn boeken zijn dik, ze gaan ergens over, zijn herkenbaar, zitten vol filosofie, gedachten en er gebeurt ook heel veel in. Over De Tandeloze Tijd-serie, waarvan hij ons deze week weer een stuk of wat extra delen beloofde, want hij voelde dat er wat "dingetjes op een klif hangen" is in 1996 een boekje Groepsportret, verschenen, samengesteld door Jan Brands, met een paar tekeningen van Peter van Straaten, waarin alle personages een korte omschrijving krijgen. Dat moeten ze toevoegen aan de e-bookversie, of, voor de hopeloos ouderwetse lezers onder ons, in de cassette met de hele cyclus. Als ze daar dan ook nog een update plaatsen van het boekje van Tijs Tummers, A lovin' spoonful. Popmuziek in 'De tandeloze tijd', ben ik gelukkig, want dat verscheen in 1991 met een muziekcassette.
Nog een persoonlijke opmerking: op 18 februari 1989 kocht ik Ik Herinner Mij, Privé Domein 151, samengesteld met speciaal voor deze uitgave geschreven stukken van levende Nederlandse auteurs. (Jaar van uitgave is niet terug te vinden, waarschijnlijk 1987/88). Prachtig boekje, met mooie vaak spontaan genoteerde herinneringen die met Ik Herinner Mij beginnen. Allemaal vergeten door mij, maar het stuk van AFTh onthield ik wel, want hij gaf in 5 (!) pagina's zijn leven tot zijn trouwen met "Minchen" weer.Geestig, origineel, navrant, briljant: alles wat AFTh tot de eerstvolgende winnaar van de PC Hooftprijs maakt.
Reageer
warme herinneringen koester ik aan zijn optreden in bibliotheek Mercatorplein, maart 2004: op bijzonder sympathieke wijze beantwoordde hij alle vragen die ik had n.a.v. zijn boek " Hier viel Van Gogh flauw", bestaande uit dagboekaantekeningen gemaakt tijdens vakanties in Frankrijk.
