Boekenblog 113 Tijd voor Tijden: Schaatsen
Na vruchteloze pogingen in het Volewijckspark,Amsterdam-Noord, 1959, kreeg ik in de winter van ‘62/63 een nieuwe kans.Op het grasveldje voor ons huis, maandenlang bevroren, probeerde ik te leren wat iedereen om me heen al kon. Het was bitter koud, de echte schaatsers waren op de sloten en vaarten, en na een half uur dacht ik: geef mij het Sportjaarboek 1962 van Nieuwe Revue maar,met dat prachtig verhaal van Ed van Opzeeland over het WK Schaatsen in Moskou, waar Henk van der Grift na een heroische strijd zijn in 1961 behaalde titel moest afstaan aan de geduchte Victor Kositskin. Pas in 1998 kon ik op de Jaap Edenbaan, na een schaatscursus van een week, twee rondjes rijden.En daar bleef het bij.
Wel bracht dat stuk over Van der Grift me in de ban van schaatsen op televisie en ik heb sindsdien bijna geen EK,WK of OS op televisie gemist (al valt het wel eens samen met een zaterdagdienst bij de OBA).
Ik heb het al vaker geschreven: men is tegenwoordig maar gezegend met de boeken over sport. En de boeken over sport die verschenen, kwamen lang niet altijd in de bibliotheek terecht: te oppervlakkig bevonden, te slecht papier of een andere drogreden.
Het is nu niet meer mogelijk om zelfs maar de boeken over schaatsen bij te houden, zoveel moois verschijnt er. En voor de breed-georienteerde lezer is het eigenlijk rampzalig, zoveel keus. Een hele goede keus kan dan zijn De Sportcanon,(2010) samengesteld door Bart Jungmann. Een verzameling hoogtepunten uit de Nederlandse sportgeschiedenis, met achtergrondverhalen, interviews en reconstructies. En geregeld een mooi lijstje, bijvoorbeeld de beste tien schaatsers van Nederland.En lijstjes zijn altijd goed voor discussie, zoals Paul Rubsaam, met wie ik maandelijks de Boekenrubriek voor AmsterdamFM 'doe', meteen al laat weten: 'Hoe bestaat het dat je Mark Tuitert wèl bij de tien belangrijkste Nederlandse schaatsenrijders indeelt en Erben Wennemars niet?' Nog meer moois van Paul: 'Sven Kramer is de allergrootste. Laat dat duidelijk zijn. Alleen hij koppelt de overmacht van Ard aan het spektakel van Keessie. Maar het patina van het verre verleden glanst altijd weer fraaier dan zelfs het snelste ijs van Salt Lake City.'
Als iemand tegen mij zegt: 'Weet je nog, die tijd...' Dan zeg ik: 'Ja, die weet ik nog: 15.03.6.' Kees Verkerk in Inzell, januari 1969. Veel sneller zijn ze nu. Maar sneller geklonken, heeft het nooit.
Het mooiste is Verkerks eigen relaas. Over het zien van de nekharen van de Rus Tsjekoeljajev, toen hij die ging 'lappen' (bron: Schaatsen 1969(?), via internet). Ondenkbaar tegenwoordig, nu de uitgeschoren nekken van de schaatsenrijders keurig verborgen zitten in aerodynamische schaatspakken uit één stuk.
'Ard' is natuurlijk Ard Schenk, mijn held uit de jaren 60/70. En er volgden nog vele helden. En het kan niet anders of Sven Kramer, evenals Ard een zoon van een goede maar niet grootse schaatser, krijgt net zo'n stoeptegelboek over zijn schaatsleven aangeboden als de stoere Noordhollander uit Anna-Paulowna Ard Schenk, de biografie, 2009. (Nu weet ik waarom het Nederlandstalige uitvoering van het beroemde liedje Guantanamera -1966- naar dit dorp is genoemd!).
Naar schaatsen kijken is nog steeds erg gezellig. Je hebt afstanden waar het razendsnel gaat en afstanden die eindeloos lijken te duren, al duren ze echt minuten korter dan in 1967, en dan rijden ze ook nog eens minder ritten op de tien kilometer dan 'toen'. Plus daarbij nog steeds het gevoel 'dat je sneller en beter' dan die stomme commentatoren de te verwachten eindtijd van een schaatser kunt berekenen. ' Een goeie sportverslaggever is altijd dommer dan zijn kijkers.' (Rubsaam)
Het EK voor mannen en vrouwen vindt plaats van 6-8 januari op de sfeervolle Városligeti Müjégpálya in Boedapest. Sven Kramer is er weer bij. Maar de anderen ook. Volgend jaar schrijf ik over Stien Baas-Kaiser, Atje Keulen-Deelstra, de favoriete schaatsster van Paul Rubsaam: Ans Schut en die van mij: Ireen Wüst.
