Boekenblog 38 Hongerwinter in Amsterdam, maart 1945
Dit jaar vieren we 65 jaar Bevrijding. Na 5 lange oorlogsjaren was Nederland bevrijd van de Duitse overheersing. In Maart 1945 was het echter nog niet zover. Integendeel: de situatie was voor honderdduizenden mensen in het Westen van Nederland beroerd en uitzichtloos. Honger, kou, en armoede , daar leden de mensen het meest onder, nog afgezien van de repressie door de bezetter. In Amsterdam was het al even verschrikkelijk als in andere grote steden.
"De Amsterdammers eten van alles om maar in leven te blijven,zoals suikerbieten,tulpenbollen en zelfs kaarsvet. Het is die winter bovendien verschrikkelijk koud. Er zijn geen kolen meer te krijgen om te stoken. Andere brandstof is er daarom al helemaal niet meer. Mensen zagen daarom bomen omver, om toch maar iets te kunnen stoken. ( ) Twintigduizend bomen en vijfduizend huizen gaan er in twee maanden tijd aan. Er zijn maar weinig plekken waar het altijd warm is. Een daarvan is het reptielenvertrek in Artis."
Citaat uit Kinderen van Amsterdam van JanPaul Schutten, 2007. Hierin staat ook een beschrijving van Artis als veilige onderduikplaats voor tientallen mensen, ook tijdens de Hongerwinter.
Natuurlijk, er zijn veel boeken over de Hongerwinter en die komen bijna allemaal neer op ellendige verhalen van gewone mensen die 6 maanden lang echt honger hebben en kou lijden. Ze doen van alles om aan eten te komen. Iedereen kent wel verhalen van familieleden hierover. In het boek De Hongerwinter 1944-1945 van David Barnouw uit 2005 komen alle bekende verhalen en foto's in een sobere uitgave in al hun narigheid bij elkaar.
Op Koninginnedag vorig jaar kocht ik Post uit de oorlog door Anna en Wout Woltz, een mooi verteld verhaal uit de winter '44-'45. Een jeugdboek, maar zo'n jeugdboek dat de traditionele grenzen tussen jeugd en volwassenen overschrijdt. Door een ingenieuze truc, die aan een Harry Potterverhaal doet denken, speelt het verhaal zich zowel in de oorlog als in 2005 af. Je krijgt als lezer inzicht in het leven van een gezin waar zowel verzet gepleegd als honger geleden wordt. Dat wordt fijntjes afgezet tegen het leven van een dertienjarig meisje dat net met haar ouders uit de kalme en mooie Betuwe naar het drukke en vieze Amsterdam is verhuisd.
In de OBA is momenteel veel aandacht voor het laatste oorlogsjaar. Zo zijn er lezingen geweest van schrijfster Sieneke de Rooij over de befaamde Lemmerboten, die tijdens de hongerwinter het contact onderhielden tussen Amsterdam en het Friese Lemmer. Mirjam Elias, auteur van Het Verlaten Hotel is op woensdag 7 april aanwezig bij de opening van de tentoonstelling hierover. Te zien zijn hier het speelgoed waarmee de hoofdpersoon Ronny speelde en andere authentieke spullen uit de oorlog. En ook zijn er verschillende vitrines, zowel op de volwassenen als de jeugdafdeling, met boeken en materialen over deze benauwde en afschuwelijke periode in Nederland.
Zie verder http://www.oba.nl/ en zoek in de catalogus op "hongerwinter". En doe eens brutaal en vraag de boeken op die in het magazijn staan. Al zijn ze lang niet allemaal te leen, je kunt ze wel inzien.
