Boekenblog 52 Godfried Bomans: Schrijver, Sinterklaas, Beroemde Nederlander, 1913-1971
Op 22 december 1971 ging een schok van ongeloof door Nederland: Godfried Bomans was onverwacht gestorven. Annemarie Feilzer, verzorger van zijn literaire nalatenschap: "Niemand wilde het geloven, iedereen had het erover."Jan Coen Bangert, vriend uit de oorlogsjaren, : "In de trein, in de straat. Wildvreemde mensen belden naar zijn huis. Hij was nationaal bezit." (Vrij Nederland, 1 februari 1992)
Iedere Nederlander boven de 45 kent Bomans , dat durf ik rustig te stellen. In een tijd dat het aantal televisie -en radiozenders beperkt bleef tot 2 , respectievelijk 4 (plus een paar piratenzenders) was een bekende persoonlijkheid ook echt bekend. En Godfried Bomans was heel erg bekend. Als humorist, als wijze man, als Sinterklaas, als schrijver was hij sinds 1950 overal aanwezig. Zijn boeken haalden enorme oplagen, en dat zonder dat daar een echte roman bij was. Zijn belangstelling waaierde alle kanten uit, zijn eruditie was groot. Dit gevoegd bij een groot gevoel voor humor en taalvondsten, plus een imago als een wat warrig maar geestig type, maakte hem tot de meest gevraagde bekende Nederlander. Bij het zeer populaire tv -programma Mies-en-Scène konden mensen vragen wie ze het liefste door de misschien nog beroemder Mies Bouwman ondervraagd zagen; Bomans stond moeiteloos op de eerste plaats. En wie het gesprek van toen nu terugziet, begrijpt meteen waarom: daar zit een man die zichzelf is, dat weet en daarmee een beetje speelt, en dat wordt door het publiek moeiteloos begrepen. De laatste vraag die Bouwman stelt: "Wat is humor ? Je hebt alle tijd voor beantwoording", doet hij af met : "Wat is humor ? Deze vraag."
Vaak wist hij schijnbaar simpele vragen al dan niet diepzinnig te beantwoorden, en dat weer te ontkrachten door een oubollige toevoeging als: "Maar dan heb je ook wat" . De grens tussen een grap en diepzinnigheid was dun bij hem, en hij verwoordde dat ook nog eens in voortreffelijk, geschreven of gesproken Nederlands. Vooral dat laatste mis vaak bij gesprekken op radio en televisie.
Toch is de bekendheid van Bomans weggeëbd. Na zijn dood verschenen er talloze herinneringboeken, en ook, zo las ik , verscheen zijn geest bij oudere dames in spiritistische séances, en dat verwerkten zij dan in boeken getiteld Godfried. Een fatsoenlijke biografie is nog niet verschenen, de mooie boeken van Michel van der Plas en Jeroen Brouwers niet te na gesproken.
In Museum De Hallen is nog tot 5 september een mooie tentoonstelling over deze Haarlemmer te bewonderen, met veel beeldmateriaal, manuscripten, boeken. De catalogus is zeer leesbaar en redelijk geprijsd.
In een volgend blog meer over zijn werk en invloed op een complete generatie Nederlanders, waaronder uw dienstwillige Leo Willemse, terug van vakantie.
Reageer
Een rake typering van Bomans en de tentoonstelling. Ter aanvulling: De Hallen is te vinden aan de Grote Markt in Haarlem. 10 minuten lopen vanaf het station, dat 17 treinminuten verwijderd is van de andere hoofdstad. Opgeteld: een klein half uurtje verwijderd van de OBA. Verder lijkt het me wel aan te raden dat er goede criteria worden ontwikkeld voor een "fatsoenlijkse biografie", anders begin ik er natuurlijk niet aan.
Bij Bomans denk ik aan Erik, Kopstukken en dwarrelballen van Abe Lenstra. Zoals hij schreef is uniek gebleven in het Nederlandse taalgebied. Sommige van zijn verhalen zijn volgens mij tijdloos. Een goede biografie heeft hij zonder meer verdient.
