Boekenblog; Van Advocaat naar Gentleman: Leesclub Waterland 25 jaar

Gepubliceerd op: 15 augustus 2017 15:09

Noordervliet, Boon, Kuik, Brakman, Roemer, Koch, Smabers…Bibliotheek Waterlandplein, september 1991.Tien vrouwen en twee mannen, merendeels de 40 al ruim gepasseerd, luisteren naar het ambitieuze voornemen van Hanneke Eggels, directeur van de zojuist opgerichte Literaire Salon. Hanneke is ervan overtuigd dat bibliotheken de plek zijn om mensen met een gezamenlijke interesse -het lezen van boeken- samen te brengen. Ze heeft een groot netwerk opgezet met docenten en een Comité van Aanbeveling, waarin ook Johan Polak. Alleen in de OBA zijn er al drie cursussen.

Kossmann, Salinger, Proulx, Mak, Schlink, Bouazza, Kertesz….

Een jaar lang samen boeken lezen, en het bestuderen van degelijke syllabi over moderne Nederlandse literatuur, begeleid door de enthousiaste Greetje Heemskerk, specialiste in de literatuur van Nederlandsch-Indië, dan heb je mij meteen mee.  De start is overdonderend en pittig: De Ingewijden (1957) van Hella S.Haasse. Bijna 500 heftige pagina’s, labyrintische verwikkelingen in het hedendaagse Griekenland. Het boek viel me niet makkelijk maar ik had het als èn filiaalhoofd/gastheer èn jonge vader èn cursusdeelnemer eigenlijk te druk om welk boek dan ook tot me te laten doordringen. Nu is Haasse een van mijn favoriete schrijvers. Daarna Zuidland (1990), het intrigerende, knappe debuut van P.F.Thomèse. Thomèse is verder braak gebied gebleven, ook al omdat ik niet door zijn J.Kesselsboeken heen kom.

Eind mei 1992 vieren we, enigszins opgelucht, want het was hard werken, het einde van de cursus. Eigenlijk zijn we nu zelf Ingewijden! Maar veel belangrijker: een aantal deelnemers wil verder met elkaar. De cursus heeft zoveel losgemaakt! Dat romans, verhalen zoveel meer te melden hebben dan je bij eerste (en meestal enige) lezing opvalt. Dat het ongelooflijk leuk is om met elkaar uit te wisselen hoe je een boek ervaart. Dat je leert niet alleen naar je individuele leeservaring moet kijken, maar dat je een boek ook aan de hand van thema, motieven, stijl kunt beoordelen. Daarna kun je het nog altijd “mooi”of “waardeloos” vinden.

Adrie, Ina, Leo, Loes, Madou, Tenny, Toos…

Na de laatste avond in Nieuwendam richten we de Leesclub op. Bovenstaande namen waren niet allen bij de oprichting betrokken, maar 5 van de 7 wel en we zijn blij met de latere aanwas. We laten ons  adviseren over de te lezen boeken en we duiken de zomer in met Advocaat van de hanen, van A.F.Th. van der Heijden, nog steeds een van mijn Leesclubtoppers. Het is het eerste  van de nu 157(!) gelezen boeken- nummer 157 is het schitterende De tijdelijke gentleman van Sebastian Barry. De adviezen van Hanneke en Greetje, een oud stenciltje met lees -en bespreektips, gebruiken we nog steeds. Ja, nu zijn er prima  boeken over het lezen in een Leesclub, aanbevelenswaardig,maar we het bij ons A4-tje. Andere tip: kies geen al te recente boeken: altijd problemen met de beschikbaarheid ervan in de bibliotheek. Zoek contact met de Leeskringen-sevice van de OBA; zij regelen via een door je leesclub opgestelde, jaarlijkse lijst, een Leeskoffertje. Het uitpakken daarvan is altijd weer spannend.

Pleysier, Siebelink, Marai, Nemirovsky, Mutsaers, Entius, Barnes…

Nog steeds laait de discussie hoog op als we elkaar niet begrijpen: “Hoe kùn je dit nu een goed boek vinden?”, (mijn wanhoop bij Nachttrein naar Lissabon, Pascal Mercier). “Ja, als je het niet uit wil lezen, dan houdt alles op” (ieders wanhoop bij mijn stoppen met Mercier, na 150 pagina’s teleurstelling). Maar aan het eind van de bespreking, door de gevorderde leeftijd van de deelnemers teruggelopen van 2 ½  naar 1 ½ uur, is daar altijd weer het verzoenende glas wijn. Toen we begonnen met De Literaire Salon kenden we elkaar niet en nu zijn we vrienden. We bezochten lezingen met Johan Polak, Nelleke Noordervliet, Margriet de Moor en Astrid Roemer. Huiskamerbijeenkomsten met Yolanda Entius en Nicolette Smabers zijn onuitwisbaar. Ieder jaar sluiten we af met een maaltijd en hebben we het NIET over boeken.

Modiano, McLeod, Makine, Gontsjarow, Menkveld, Snijder, Goemans…

Begonnen we met  Nederlandse schrijvers, sinds 1995, met de verrukkelijke  Scheepsberichten van Annie Proulx, gaan we de hele wereld over. Ook non-fictie kan: Judith Uyterlinde, David van Reybroeck, Sytze van der Zee. Grote verrassingen waren de jeugdboeken van Per Nilsson, Zeventien en Peter van Gestel, Winterijs, een geweldig boek over een jongen in het Amsterdam van 1947. Misschien is dat wel het grote voordeel van een leesclub: je ontdekt zoveel en je kan zoveel delen. Ik ben bijvoorbeeld dankbaar voor Ursula Hegi, Margaret Atwood,Wanda Reisel en Anne-Gine Goemans. 

Leesclub Waterland gaat vrolijk verder. Het komend seizoen behoren Christine Otten, Paul Auster, Barber van der Pol, Alexander Münninghoff, Jaap Robben en Gustaaf Peek tot de kanshebbers. Als eerbetoon aan de Literaire Salon staan Thomèse, De onderwaterzwemmer en Haasse, De verborgen bron ook op ons verlanglijstje. Wat zijn we benieuwd naar de 6 boeken voor het 26e seizoen van de leesclub!

Leo Willemse, enige man in Leesclub Waterland.