Boekenblog; Bibliothecarissen aan het werk

Gepubliceerd op: 25 februari 2017 10:17

Wat doet een bibliothecaris nu eigenlijk? En, afgeleide vraag: wat moet een bibliothecaris nu eigenlijk lezen? In de opstandige jaren ’70 had ik een gedesillusioneerde leidinggevende: “Lezen? zinloos, want het houdt mensen van de revolutie af.” Het hield mij, het is waar, wèl van de straat af.

Wat een bibliothecaris doet, is mij na meer dan 40 jaar wel duidelijk. Mensen helpen bij hun keuze van boeken, muziek, films, tijdschriften, op alle mogelijke manieren. Live, in publiek dus maar ook door op de achtergrond collecties zo samen te stellen dat de mogelijke klanten er wat aan hebben. En dat voor een enorm divers publiek, vanaf 0 jaar tot aan, ja hun dood. Wat te denken van programma’s als BoekStart, de Voorleesexpress en Muziek op Maat, een programma voor dementerenden opgezet door mijn collega Andrea van Wely. Ze heeft er het laatste boek van Dick Swaab mee gehaald. Een bibliothecaris werkt natuurlijk  niet alleen voor volwassenen –veruit de grootste groep gebruikers zijn kinderen -dus stel uw focus een beetje bij.

Moet een bibliothecaris lezen?

De andere vraag: wat moet een bibliothecaris lezen? Een bibliothecaris moet niks lezen, zij moet op de hoogte zijn. Waarvan? Van alles! En dan moet hij het nog kunnen vinden ook. Dus nee, ik hoef niet meteen De Bekeerlinge van Hertmans te lezen omdat dat vast prachtige boek een topper is. Het is veel leuker om mee te gaan met de degene die het er over heeft en gniffelend te vertellen dat je over Oorlog en Terpentijn  een YT-filmpje zag waarin Maarten t Hart  mijn beste boek van 2015 zeer kritisch beoordeelde. Zelf vond ik  de Poëzieweekbijdrage van Hertmans, uit 2016, tegenvallen. Veel te hoogdravend. Ik vond  bundel van Ilja Pfeijffer van het jaar ervoor veel beter. Nee, die roman over Genua, La Superba, heb ik niet gelezen, moet dat dan? Romans zijn de norm, maar moet je de norm altijd volgen?

Ander voorbeeld: Ik lees liever Hard Gras, het briljante voetbaltijdschrift dan de naar mijn smaak overschatte Kieft of Gijp. Màg ik dat vinden? Ja, dat mag ik vinden. Een column van Mart Smeets vind ik aardig. De gemakzuchtig gebundelde columns  niet. Zijn slecht verkochte roman Een Lange Ontsnapping vond ik ijzersterk. Gek genoeg is dat dan ineens weer niet de norm. Maar deze kennis biedt mogelijkheden voor uitwisseling, verdieping. Misschien draait het hier wel om. Ik heb altijd graag ingespeeld op  wat lezers, luisteraars, kijkers vroegen. De kennis die daarvoor nodig is zie ik de hele dag om me heen, èn in het prachtige materiaal dat in bibliotheken staat. 

Bibliotheekreisje naar Amsterdam-Noord

Een korte reis naar Noord als illustratie. Het verband met het verhaal hierboven is dat hoe interesse in iets dat dicht bij jezelf staat iets kan betekenen voor je vak. Voor mij is interesse in de eigen omgeving, wat zich daar afspeelt, vanzelfsprekend. Na een lange afwezigheid keerde ik in 1986 terug naar Noord, zowel voor werk als privé. Onmiddellijk legde ik talloze verbindingen met de geschiedenis, de mensen die ik leerde kennen, mijn eigen belevenissen. Ik verzamelde niets specifieks , maar deed dat wel in mijn hoofd. Dat had grote gevolgen voor mijn werk als bibliothecaris, dat spreekt voor zich. Deze interesse kan me helpen als ik iets over Oost moet weten. Ik heb weinig interesse in Oost, dat heeft zo zijn redenen maar als iemand me naar Oost vraagt, kan ik aan de hand van wat ik over Noord “weet” met die persoon eenzelfde traject afleggen, en die klant eventueel aan onverwachte informatie helpen.

Voor Amsterdam-Noord kom ik dan uiteindelijk altijd uit bij: Sal Santen, Kors van Bennekom, Jan Donkers, Aafke Steenhuis , Ivo de Wijs, Piet Roemer en Bas Kok, voorafgegaan door Jaap Groen. Daaromheen is zoveel te vinden dat de klacht dat er over Noord niet zo veel te vinden is, niet meer terecht is. Ik bedoel: wie dacht er voor 1990 aan wandelingen door Noord voor toeristen af te drukken? Dat is nu wel anders. Ook literaire gidsen kunnen niet onder Noord uit, dankzij bovengenoemde auteurs. Zelfs Reve kan in zo’n gids-hij zat graag met Hanny Michaelis in het Tolhuis. En Vestdijk natuurlijk. Vestdijk was enige tijd waarnemend huisarts in de Meeuwenlaan. Lees hierover De Dokter en het Lichte Meisje. Maar dè auteur van Noord, naast Thomas Möhlmann, Floor Buschenhenke en Isa Maron is natuurlijk Hendrik Groen. Doet u mee aan de scootmobieltocht  met Omanido, najaar 2017? Ik wel, want ik ben dan oud en gepensioneerd. 

Leo Willemse is geboren in Noord en woont er weer sinds 1986. Hij werkte tussen 1985-2000 in de bibliotheken Hagedoornplein, Waterlandplein en Ankerplaats.