Boekenblog; de oude wegen: A.F.Th., Robert Macfarlane

Gepubliceerd op: 28 juli 2017 12:13

Hoogzomer, met onbestendig weer. Eigenlijk het beste weer om te wandelen, stadjes te bezoeken, te lezen en daarover later met bekenden uit te wisselen op een plein, omringd door schenkgelegenheden (A.J.Klei) en lindebomen. Daarna dan de verwerking in een Boekenblog. Nu tik ik dit blog niet en plein public zoals Baardmannetje Hans Dorrestijn, om vervolgens de nacht zogenaamd in een vintage Volkswagenbusje door te brengen, integendeel.

Het is hard werken achter de schootcomputer! Monnikenwerk! Veenhuizen! (zie Olivier Blunder, van de grandioze scenarist Greg). Op zo’n onbestendige dag kwamen vijf mannen  naar Geldrop om daar de vanderheijdenwandeling te maken. 

Literair wandelen

In 2002 verscheen Labyrintische genoegens, een literaire wandeling door het Amsterdam van A.F.Th van der Heijden, door Sven-Onno Tromp. Je loopt dan in feite door De Slag om de Blauwbrug  en Advocaat van de hanen. De  start is naast het Concertgebouw. Van der Heijden woont daar niet ver vandaan. Meer op stand kun je nauwelijks wonen in Amsterdam. Maar waar komt hij vandaan? Geldrop dus. Nou, minder op stand kon je in de jaren ’50 nauwelijks wonen. De vanderheijdenwandeling is de in april 2017 gereedgekomen tegenhanger van de genoegens. Een aantal Geldroppers maakten een website, plus een audiotour en stelden een boek samen waarmee de jeugd van Adri eer wordt aangedaan. Vanuit het in zijn kindertijd ontoegankelijke Kasteel van de familie van Tuyll van Serooskerken, nu een heerlijke pleisterplaats, liepen wij de 8 kilometer lange wandeling. Omdat we werkelijk bij alles stilstonden, want meer dan één keer maak je die tour niet, deden we er een hele middag over, maar wel met een versnapering tussendoor, een echte Sandwich Karine -zie De sandwich.

Het Geldrop van Adri was en is weinig aantrekkelijk, de wandeling maakt dat duidelijk. We passeren het ene na het andere onooglijke huis, voormalig café en lopen door buurten waarvan de huizen zijn afgeschermd van de wereld met rolluiken en andere slecht onderhouden zijn. Sommige bewoners bekijken ons wat argwanend: zijn we in burger vermomde rechercheurs, op zoek naar wietplantages? Nee, we zijn middelbare mannen die graag een boek lezen! We lopen lichtelijk verbijsterd door, begeleid door de robuuste stem van Frank Lammers die de uitstekende audiotour heeft ingesproken. Het is een literaire wandeling, geen mooie! Het weer door het stadje meanderende riviertje de Dommel maakt wel wat goed. 

Of  de vaak door Gerard Reve geciteerde uitspraak An unhappy childhood is a writer’s goldmine voor Adri gold, nee, dat denk ik niet. Hij gebruikt Geldrop bijna als een socioloog, zoals in De gevarendriehoek en Weerborstels. De audiotour, plus het boek Door de spiegel van A.F.Th. van der Heijden, door Han Roijakkers, zit vol met AFTh- citaten. Die zijn zo goed gekozen dat je onmiddellijk zin krijgt om deze boeken en ook De sandwich, Asbestemming en De helleveeg te (her)lezen. Een zinnetje als Verderop, waar de Hulsterweg boven het kanaal een hoge rug zette om de aken door te laten ( ), laat, bijna achteloos, de verbeeldingskracht van AFTh zien. 

Nadromen

Na het geslenter was het heerlijk napraten op het dorpsplein. Daar troffen we alles aan waarnaar ik in de aanhef van dit Boekenblog verlangde: cafés met terrasjes, lindebomen, statige huizen eromheen. Eén gebouw detoneert, jammer dat daarin de bibliotheek is gehuisvest. Van der Heijden heeft een waardig eerbetoon gekregen. Geldrop is wat het is, en was wat het was.  

Dromen van èchte wandelingen kunt u doen met het fenomenale boek van Robert Macfarlane, De oude wegen, een voetreis (2012). Iedere wandeling die je zelf maakt na lezing van dit boek komt je onbenullig voor. Dat is geen reden om het na te laten, wel om je te bezinnen. Macfarlane is niet alleen een begenadigd wandelaar -hij kan zelfs over zeestraten lopen!-, hij schrijft briljant: “Na bijna een kilometer staken we van onder aan de beek af naar een hoge rotskam. Vanaf de kam opende zich een vergezicht op het binnenland van Harris: duizenden hectaren meertjes, beekjes, door gletsjers afgeschraapte steile rotsen, heide en moeras. Het stilstaande water verzamelde en weerkaatste het licht, waardoor het op ijs leek. Het was een terrein dat meteen tot louter vorm abstraheerde.”  Ja, zo was het, maar je hebt wel een schrijver nodig om je dat te laten herbeleven.

Maar voorlopig liggen de literaire wandelingen met AFTh, Voskuil, Theo Thijssen, Gerard Reve, W.F.Hermans wat makkelijker in het bereik. Ander idee: literaire fietstocht door het Amsterdam-Noord van Ivo de Wijs, Christine Otten, Aafke Steenhuis, Sal Santen, Simon Vinkenoog, Kees van Beijnum, Jan G.Elburg, Gerard den Brabander en Johnny van Doorn. Genoteerd voor het najaar!

Leo Willemse.