Boekenblog; Fieperdefiep….Fiep Westendorp

Gepubliceerd op: 4 februari 2017 11:42

Op 3 februari 2004 overleed Fiep Westendorp, misschien wel de beroemdste kinderboekentekenaar van Nederland. Geboren op 27 december 2016 is het hoog tijd voor de viering van haar honderdste geboortedag. De OBA doet dat op woensdag 22 februari: een speciale rode Fiepdubbeldekker staat voor de Centrale OBA en er zijn allerlei activiteiten.

Voor ik weet had van Fiep’s geboortedag, vond ik op de kunstafdeling Blikvangers: omslagen, affiches, reclame, tekeningen van Fiep Westendorp (2016). Een schitterend boek! Met haar  allereerste commerciële illustratie (omslag voor de V.V.V. Gids Zaltbommel, 1937), de eerste boekomslagen, zoals Twee zusters  (1952) van Nelia Gardener White (over vergeten auteurs gesproken) en meesterlijk getekend reclamewerk voor Big Ben, fabrikant van plastic regenjassen(1957). Blikvangers is te beschouwen als het sluitstuk van wat schatbewaarster  Goia Smid voor ogen stond: Fiep’s tekeningen zo mooi en toegankelijk mogelijk uitgeven. Eerder verschenen al  de overzichtsboeken Getekend: Fiep Westendorp (2003)  en Fiep in vogelvlucht  (2010). 

Dit zijn boeken die mij vrolijk maken. Natuurlijk: Otje, Pim en Pom, Jip en Janneke, het zijn onsterfelijke boeken. Maar wat is het fijn om de nauwelijks verkrijgbare tekeningen uit haar reclamejaren te zien. Zoals de fantasierijke illustraties voor peuterblad Bobo, de omslagen voor De drie stouterdjes, Prélientje, Pluis en Poezeltje, en tal van andere boekomslagen uit de jaren ’50 en ’60. Blikvangers  is een genot voor het oog. Wat te denken van een foto van een beschilderde schutting in de Kalverstraat, gemaakt voor stoffenwinkel AGB (over vergeten winkels gesproken!), 1962.Kan die schutting niet opnieuw gemaakt worden, in het Amsterdam Museum?  Nog iets dat opnieuw uitgevoerd mag worden: de  muurschilderingen, gemaakt in 1962 voor de kinderkamer van het passagiersschip de Nieuw Amsterdam. Het schip is gesloopt in 1974. In één van de tekeningen, met huizen in New York is een zwart jongetje getekend. “De opdrachtgevers eisten dat Fiep dat “negertje” zou verwijderen, maar daar ging ze niet mee akkoord. “Ik had nog liever de tekeningen verscheurd” zei ze heel veel later nog altijd verontwaardigd.”(p.119). 

Het duurt eigenlijk héél lang voordat doordringt dat Fiep Westendorp al vanaf 1955 de beroemdste kinderboekenillustrator van Nederland was. Want in diezelfde jaren dat Fiep bijna iedere opdracht aanneemt om maar te kunnen overleven als zelfstandig werkende vrouw, tekent ze ook Jip en Janneke, illustreert ze de verhalen van Mies Bouhuys over de katten Pim en Pom en maakt ze van Rijmpjes en versjes uit de nieuwe doos, door Han G.Hoekstra een feest. Allemaal nog “gewoon” verkrijgbaar!  Sliep Fiep wel eens, vraag je je onwillekeurig af als je dit boek leest.  Want ze maakte ook jarenlang omslagen voor het befaamde Margriet Winterboek, een vast cadeau voor duizenden kinderen met Sinterklaas. Gelukkig staan er in Blikvangers prachtige foto’s in van een actieve Fiep in haar werkkamer op de Willemsparkweg. Verderop in het boek glorieert ze tussen haar  al even zelfstandige Paroolvriendinnen Wim Hora Adema, Harriet Freezer, Jeanne Roos en Annie Schmidt. Het Parool was in de jaren ‘50/’60 misschien wel het meest toonaangevende dagblad  Wekelijks verscheen in de krant een Vrouwenpagina die méér liet zien dan modenieuwtjes en recepten. Genoemde vrouwen gingen maatschappelijke onderwerpen niet uit de weg. Fiep’s altijd humoristische tekeningen, humor was haar extra gave, versterkten die lichtvoetige aanpak. 

Blikvangers is een heerlijk bladerboek, maar de stukken van bijvoorbeeld Aukje Holtrop, Piet Schreuders en Hedy d’Ancona over specifieke kwaliteiten van Fiep, voegen veel toe. Dat geldt ook voor alle teksten die Goia Smid schreef. Leen het in de OBA, of koop het, en geniet weer van al die schitterende illustraties die voortsproten uit de onuitputtelijke fantasie van Fiep Westendorp.

Leo Willemse
is nog twee maanden bibliothecaris bij de OBA