Boekenblog; John Jansen van Galen: Wandelende Journalist

Gepubliceerd op: 16 juni 2017 15:04

Over een van mijn favoriete journalisten, John Jansen van Galen, heb ik nog geen Boekenblog geschreven. Verbazingwekkend. Hij dook wel regelmatig op. Niet zo verbazingwekkend.

Want als het over Amsterdam-Noord gaat, of over wandelen, of over de voormalige koloniën, of over de Nederlandse politiek of politici, of over verbondenheid met je geboorteplaats, in zijn geval:  Velp (Gelderland), of over eilanden, of over radiojournalistiek -hij was jarenlang presentator van Met het oog op morgen, of, of, of, dan denk ik al gauw aan John Jansen van Galen (JJvG).  

Altijd actief

JJvG is een voorbeeld voor mij. Ook na bijna 77 jaar blijft hij nieuwsgierig en actief, schrijvend, sprekend, wandelend. Dit jaar was hij spreker van dienst bij Dodenherdenking; bij het prachtige Phoenix – monument aan de Kamperfoelieweg. Dat zijn niet de makkelijkste toespraken! Blijf je bij de Tweede Wereldoorlog, of verbind je heden zinnig met het verleden?  John deed beide, en dat kan hij door zijn ongelooflijke kennis. Het was een krachtig pleidooi voor nuance en tegelijk stelling nemen tegen uitbuiting, volksverlakkerij en racisme. Onmiddellijk hierna verschenen enkele stukken in Het Parool, onder meer over dekolonisatie, waarin hij bepaald niet wegliep voor een niet altijd iedereen welgevallige mening. Zoals over de Zuid- Molukse tragedie, waarin hij desondanks stelt dat er geen sprake was van een belofte van de Nederlandse regering over terugkeer. Later, dinsdag 13 juni, betwijfelt hij of het nieuwe onderzoek naar de dekolonisatie van Indonesië nu eindelijk de“sluier van stilzwijgen” zal verscheuren. Hij kan het weten hoor! Hij is of was gastonderzoeker bij een project over dekolonisatieprocessen. 

Zijn belangstelling voor Indonesië, Suriname en de Nederlandse Antillen is enorm groot. ”Ons laatste oorlogje, hoe Nederland afstand deed van Nieuw- Guinea, dateert al uit 1985. Een pittig boek. Lees in verhaalvorm hierover F. Springer, Bericht uit Hollandia. Het geweldige ooggetuigenverslag De balenkraai van de latere letterkundige en staatssecretaris voor Cultuur, Aad Nuis staat in twee edities (1967,1983) in het veelgeprezen Magazijn van de OBA.

Haagse Post

In de jaren ‘60/70/80 was je voor gedegen informatie nog veel meer dan nu aangewezen op opinieweekbladen: Elsevier, De Groene Amsterdammer, Haagse Post, De Tijd, Vrij Nederland. Vermeldenswaard als voetnoot : De Nieuwe Linie (katholiek en heel links) en Accent (sociaaldemocratisch en heel rechts). Het was toen ook al een voorrecht om in de bibliotheek te werken, want ieder filiaal, groot of klein, had een abonnement op deze bladen. Ik verslond ze (in mijn pauze!). Was de auteur bijvoorbeeld Joop van Tijn heette, Igor Cornelisse of  Martin Schouten dan was ik heel gelukkig. Zo ook als John Jansen van Galen zijn naam er boven zette, vrijwel altijd in de HP. Nòg gelukkiger werd ik vanaf 1975 toen hij het initiatief nam tot een wekelijks stukje, nu zou je het een blog noemen, Tochtjes . Hij wandelde ergens in Nederland en deed daar verslag van. Heerlijke verhalen! Ik ben er van overtuigd dat John de weekbladlezer van toen aan het wandelen heeft gebracht. Alle andere journalistieke wandelaars, en gelukkig zijn dat er aardig wat- Joyce Roodnat ook al jaren, Herman Vuijsje, Gerard van Westerloo was het, zijn hem schatplichtig.

Het tochtje moet voor JJvG een welkome afleiding zijn geweest van het hectische journalistieke leven. Naast hoofdredacteur schreef hij grote stukken over Nederlandse politiek en de politici die ons land toen bestierden: Joop den Uyl, Van Agt, De Gaay Fortman. Tussendoor schreef hij ook een mooie biografie over oud-premier Willem Drees (1886-1988), Wethouder van Nederland (1986), die ik als bijlage van HP nog steeds denk te bezitten. Als er van iemand een portret in de huiskamer van JJvG hangt, dan Vadertje Drees. Journalisten zijn van nature niet zo bewonderend in hun stukken, maar JJvG durft dat aan, zonder kritiekloos te zijn.

Tochtjes voortzetten

Al die wandelingen verschenen in mooi uitgegeven boekjes, met fraaie foto’s van Steye Raviez.  Het mooie van die boeken is dat ze nu een wellicht ongewild beeld geven van hoe Nederland er in die periode bijlag. Vervolgens denken we dat vroeger alles beter was. Daar is JJvG volgens mij te nuchter voor. Maar die nuchterheid weerhoudt hem niet om toch steeds, in alles, dieper op de zaken in te gaan. Niet alleen die onderzoekende, vasthoudende, blik in dat gastproject naar dekolonisatie, maar ook wil hij steeds verder weg wandelen, zonder kaart, GPS of wat dan ook. Verdwalen, kan dat in Nederland? In Waar een wil is, is geen weg (2014) laat JJvG ons dat zien. Dùrft u het aan? Als John Jansen van Galen me bij de hand neemt, ja, dan wel.

Leo Willemse, Boekenblogger bij de OBA sinds 2009