“Je kan pas over een ander oordelen nadat je een mijl in zijn schoenen hebt gelopen”

Gepubliceerd op: 17 november 2021 08:53

Interview met Henna Goudzand Nahar over haar boek De vrolijkste verjaardag van Sinterklaas.

U schreef een boek waarin het Sinterklaasfeest wordt bekeken vanuit de ogen van een zwarte jongen die gevraagd wordt als acrobatenpiet. Hoe kwam u op het idee van dit boek?
“De discussie over Zwarte Piet draait om hoe mensen met een donkere huidskleur deze figuur binnen het Sinterklaasfeest ervaren. Al in 1927 stapte iemand met een donkere huidskleur in Nederland naar de politie omdat hij voortdurend uitgemaakt werd voor Zwarte Piet. Maar ook in 2011 toen jongeren protesteerden tegen de figuur van Zwarte Piet waren er niet veel oren naar dit protest. Daarom bedacht ik, als kinderboekenschrijfster, om een Sinterklaasverhaal te maken vanuit een zwart kind. Er is een Indiaas spreekwoord dat zegt: ‘Je kan pas over een ander oordelen nadat je een mijl in zijn schoenen hebt gelopen’.”

Waarom vond u het belangrijk om dit boek te maken?
“Zaken worden vaak pas duidelijk als je je kunt inleven in een situatie. Anders blijft het een heen en weer gepraat vanuit de eigen beleving en bereiken wij elkaar niet.”

Zijn er meer van dit soort boeken in Nederland?
“In de periode dat de eerste druk van De vrolijkste verjaardag van Sinterklaas verscheen, was ik de eerste die een fictieprentenboek schreef voor jong en oud waarin expliciet de problematiek rond Zwarte Piet op een speelse manier aan de orde kwam. Iemand schreef daarover: ‘Het boek behandelt expliciet zwart verdriet’. Er kwamen toen wel studies uit maar die waren door hun moeilijkheidsgraad niet toegankelijk voor kinderen. De vrolijkste verjaardag van Sinterklaas kan door een kind van vier jaar en een persoon van 100 jaar worden begrepen.”

De inhoud van uw boek beschrijft de zwartepietendiscussie op een vrolijke manier: de uitkomst in het boek is dat pieten alle kleuren krijgen en er verschijnen groene, gele, blauwe en rode pieten. Waarom deze keuze?
“Als je het ene afwijst, is de vraag natuurlijk: wat dan? Door voor kleuren te kiezen, was mijn gedachte, behoud je het geheimzinnige karakter van de pieten en is het moeilijk te zien wie achter de schmink schuilgaat. Daarnaast zijn de kleurtjes vrolijk. Sommige mensen geven de voorkeur aan grijze pieten. Dat is om het idee van de piet door de schoorsteen te behouden. Er zijn mensen die vinden dat dit verkapt blijft verwijzen naar Zwarte Piet. Hoe het ook zij… ik vind die kleur sowieso somber. De schoorsteen begint zo langzamerhand ook iets uit een grijs verleden te worden.”

Vorig jaar verscheen in Het Parool en AD een artikel over de Sinterklaascollectie van de OBA waarin een medewerker stelde dat in De vrolijkste verjaardag van Sinterklaas zwarte kinderen wit en witte kinderen zwart geschminkt worden; dat bleek niet te kloppen met de inhoud van het boek. Het boek werd een ingewikkeld geval genoemd omdat er, volgens de OBA, karikaturale Pieten in voor zouden komen, iets waar zij samen met de gemeente Amsterdam graag van af wil. De schrijfster en illustrator zien dit niet zo – de Pieten zijn volgens hen geen karikaturale pieten maar stripfiguren met korte beentjes, armpjes en grote ronde ogen. Goudzand Nahar: “Ik vond het als schrijver van het boek fantastisch dat de illustrator voor stripfiguren had gekozen. Kinderen houden van stripfiguren en dit maakte het verhaal alleen maar lichter.” In het kranteninterview werd ook de etnische achtergrond van de schrijfster beschreven en zij heeft dat als bijzonder bevreemdend ervaren. De OBA betreurt bovenstaande uitspraken ten zeerste.

De cover van het boek is vervangen met steun van de OBA en akkoord van de schrijfster en de illustrator. De inhoud bleef hetzelfde, maar nu staat Sinterklaas op de cover. Goudzand Nahar: “Dat past natuurlijk ook heel goed op de voorkant van De vrolijkste verjaardag van Sinterklaas.”

Wie hoopt u dat uw boek gaat lezen?
“Het boek wordt al negen jaar gelezen door kinderen én volwassenen. Op dinsdag 16 november werd een Friestalige uitgave van het boek gelanceerd: De fleurichste jierdei fan Sinterklaas. Dus ook in Friesland zullen jong en oud het boek gaan lezen.”

U schrijft meer (kinder) boeken over inclusie, is dit hard nodig?
“Ik zou mezelf geen schrijfster noemen over inclusie. Het Koninkrijk der Nederlanden, en wat Nederland daarvoor was, heeft al eeuwenlang donkere burgers. Denk maar aan de inwoners van Indonesië, Suriname en de Antillen, allemaal gewezen of nog steeds Nederlandse staatsburgers. Het zou vreemd zijn als zij niet vertegenwoordigd zouden zijn in de Nederlandse literatuur, wat ook zou moeten gelden voor mannen, vrouwen of kinderen, of bijvoorbeeld Drentenaren en Friezen. Zo verschijnt van Hedy Tjin en mij over twee weken Op de rug van Bigi Kayman, een boek voor kinderen van 6 tot 9 jaar met als thema de slavernij. Dit onderwerp is eveneens deel van de Nederlandse geschiedenis. Ook dit boek is niet gemaakt vanuit de gedachte van inclusie, zoals boeken over kruistochten dat ook niet zijn.”