De schoolbibliotheek van Laterna Magica

Gepubliceerd op: 6 november 2018 09:42

Een bibliotheek voor én door leerlingen, kan dat? Bij Laterna Magica op IJburg is het sinds dit jaar realiteit. Op deze basisschool zijn de kinderen als echte bibliothecarissen betrokken bij de uitleen en indeling van de boeken en geven ze advies over de collectie.

De OBA was betrokken bij de implementatie van dit proces. Marianne Mondeel, adviseur Educatie bij de OBA, interviewde Lotte en Hille, twee leerlingen uit groep 7 en 8 die samen de bibliotheek beheren.

Laterna Magica is een Integraal Kind Centrum voor kinderen van 0-13 jaar op IJburg. Kinderen leren hier via “natuurlijk leren”. Naast lezen, spellen, rekenen, en leerstrategieën is er veel aandacht voor vaardigheden als samenwerken, het ontdekken waar je goed en niet goed in bent en waar je interesses liggen. Centraal staat het onafhankelijk, creatief leren denken, zelf oplossingen kunnen zoeken en geloven in je eigen mogelijkheden. De school werkt met units, aparte groepen voor de leeftijden 0-3 jaar, 3-8 jaar en 8-13 jaar.

Begin 2018 vroeg Yasemin Tuzkapan, unitleider van Unit 7 met 120 leerlingen, de OBA om ondersteuning bij het opzetten van de schoolbibliotheek in haar unit. De leerlingen  hadden al gebrainstormd over een schoolbibliotheek: het moest een echte bibliotheek worden, met boeken, kasten, een scanner en een balie. Een presentatie van de plannen aan de directeur van de school leverde een budget op waarmee Unit 7 aan de slag kon. Er werd een flinke collectie boeken aangeschaft en ook de kasten én een echte balie werden al besteld. Nu was er nog de vraag naar een systeem om alle boeken en uitleningen te registreren. Op dat moment riep de school de hulp van de OBA in. De OBA heeft op diverse manieren kunnen helpen. De kinderen die betrokken zijn bij de bibliotheek hebben een workshop gevolgd in OBA IJburg, waarin alle facetten van het bibliotheekvak besproken en geoefend zijn.

Daarna volgde een instructiebijeenkomst op school waarin een klein groepje leerlingen en enkele ouders leerden hoe de boeken in het uitleensysteem V@School worden gekoppeld, welke etiketten er op de boekrug worden geplakt en hoe de indeling in de kasten is. Dit laatste is door de leerlingen zelf bepaald.

Inmiddels is de bibliotheek in bedrijf en wordt deze helemaal door leerlingen gerund. Ze werken zelf de boeken in, bepalen de indeling en zorgen voor het uitlenen, opruimen en adviseren. Een manier van werken die helemaal past in de filosofie over de manier waarop kinderen leren bij Laterna Magica.

Marianne Mondeel sprak met Lotte Woerde (groep 8) en Hille Stoltenberg (groep 7). Sinds de zomervakantie beheren zij samen de bibliotheek. Hille vertelt: “Eerst was er alleen een kast met wat boeken erin gesmeten. Maar we wilden het beter aanpakken en er een echte bibliotheek van maken. Toen hebben we gebrainstormd en een plan gemaakt.” 

Lotte vult aan: “Elke dag wordt er ’s ochtends een half uur gelezen, en ’s middags 20 minuten. In die tijd werken wij in de bieb. Elke middag en op woensdagochtend zijn we open. Er mogen steeds twee kinderen per stamgroep naar de bieb, dus 8 tegelijk. En dat is genoeg, anders krijg je rijen. Maar soms komen er stiekem toch meer kinderen, dat is niet fijn. Ze luisteren dan niet naar ons als we zeggen dat ze moeten wachten.”

Hille: “Er zijn genoeg boeken, veel A-boeken en B-boeken en wat minder C-boeken. Ook wat Engelse boeken en informatieve. Er zijn ook nog informatieboeken in de wereldwerkplaats. Maar kinderen moeten wel voorzichtiger zijn met de boeken, ze zijn best duur. Soms zetten ze de boeken maar ergens terug en is het niet netjes meer. Dat moeten wij dan weer allemaal opruimen. Soms krijgen we boeken van kinderen voor de bibliotheek, maar we kijken wel of ze echt goed zijn, en niet kapot.”

Lotte: “We gaan een powerpoint-presentatie maken over hoe je de bieb moet gebruiken en je moet gedragen, voor de nieuwe kinderen in de Unit. En we willen nog een paar nieuwe kasten, voor de A-boeken en de Engelse boeken, daar staat het nu te vol.”

Lotte en Hille helpen de bibliotheekbezoekers ook met tips over leuke boeken. “Soms laat ik wel 6 boeken zien en dan vinden ze het nog niet goed, maar meestal kan ik goed helpen. Kinderen die dyslectisch zijn geef ik vaak een Loser-boek, met veel plaatjes. Kinderen die veel lezen, verwijzen we naar OBA IJburg, daar hebben ze nog veel meer boeken.''

Ook vertellen de twee over verschillende manieren om kinderen te enthousiasmeren, zoals het maken van boekenposters, voorlezen, boekpresentaties, een boekenkring, boekentips op een prikbord. Ook zijn er leuke websites met boekentips, zoals boekenzoeker.org of de OBA-website obajunior.nl.

Volgend schooljaar gaat Lotte naar het voortgezet onderwijs. En omdat de bibliotheek draaiende houden veel werk is, zijn nieuwe collega’s hard nodig. Na de herfstvakantie start daarom een sollicitatieprocedure. Kinderen kunnen een brief schrijven als ze in de bibliotheek willen werken. Hille: “Maar dat ga ik niet doen hoor, ik werk hier al!” Op de vraag of de kinderen meer zijn gaan lezen, antwoorden Lotte en Hille: “Ja, er zijn meer leuke boeken, de bieb ziet er veel gezelliger uit. Dat helpt!”

Ook aan unitleider en coach Yasemin vroeg Marianne wat de ervaringen met de schoolbibliotheek zijn en hoe de bibliotheek past in de leeromgeving.

Yasemin: “Vooral bij het ontwerpen en opstarten van de bibliotheek konden de kinderen veel leren en bijdragen. Ze hebben meegedacht over de inrichting en de inhoud van de bieb. De kinderen dachten echt zelf na over wat leesplezier bevordert. Er werd overlegd, gepresenteerd, samengewerkt, ontworpen en georganiseerd. Allerlei belangrijke vaardigheden werden geoefend in een betekenisvolle en echte context, een authentieke leersituatie.''

Inmiddels draait de bibliotheek en is een groepje kinderen echt verantwoordelijk. De bieb heeft vaste openingstijden, een uitleensysteem en een indeling op niveau. Het groepje kinderen loopt daarbij soms tegen problemen aan, zoals teveel kinderen tegelijkertijd in de bieb of kinderen die hun boek te laat inleveren. Voor deze problemen bedenken de kinderen zelf oplossingen en leren zij oplossingsgericht, onderzoekend en kritisch te zijn. 

''Ons toekomstplan is om de bibliotheek nog levendiger te maken; een plek waar kinderen echt naar toe gaan om te lezen, studeren en onderzoeken. Een plek waar het fijn is om te zijn en waar activiteiten rondom lezen worden georganiseerd. De ruimte wordt binnenkort anders ingericht; we halen het atelier eruit zodat er een grotere ruimte is voor de bibliotheek, we willen hier ook onze informatieve boeken naartoe verplaatsen. En meer werkplekken zodat het echt een mediatheek wordt.''

Inmiddels is ook Unit 3 begonnen met het inrichten van een schoolbibliotheek.

tekst: Marianne Mondeel OBA | Jeugd en Jongeren 

Ook een schoolbibliotheek openen?

Scholen kunnen bij de OBA (afdeling Jeugd en Jongeren) terecht voor advies over  het opzetten en onderhouden van de schoolbibliotheek en over de leesomgeving op school. Ook levert de OBA een online zoek- en uitleensysteem voor de schoolbibliotheken: V@school. Meer informatie: oba.nl/po of mail naar school@oba.nl