Interview | Hanna Bervoets over 'Wat wij zagen', corona, tragikomedie en de OBA

Gepubliceerd op: 26 mei 2021 16:59

Een obsessie voor Céline Dion, een geneesmiddel tegen verliefdheid, Macaulay Culkin (ja, die van 'Home Alone') en Frankenstein: Hanna Bervoets weet zich de meest uiteenlopende onderwerpen eigen te maken. In kraakheldere taal beschrijft ze menselijke verlangens in uit balans geraakte werelden. Ze mag onder meer romans, toneelteksten, essays en columnbundels tot haar werk rekenen. Dit jaar komt daar het Boekenweekgeschenk bij. Wij voelden haar aan de tand.

Het voelt als een boekenweek voor ons allemaal, niet alleen voor mij.

Welkom, Hanna! Je bent de jongste vrouwelijke schrijver van het Boekenweekgeschenk sinds 1948, toen Hella S. Haasse het beroemde Oeroeg schreef. Wat dacht je toen je werd gevraagd?

“Ik was vooral verbaasd: het was zo vroeg! Vaak zijn schrijvers wat ouder als ze worden gevraagd. Maar ik dacht ook meteen: ja, dit wil ik doen – maar dan moet ik wel een goed idee hebben. Ik ben hecht bevriend met een aantal schrijvers van mijn generatie en daarom voelt het als een Boekenweek voor ons allemaal, niet alleen voor mij. Het had ook Maartje Wortel, Raoul de Jong of Alma Mathijsen kunnen zijn. Het voelde voor mij echt als een bekroning van onze generatie, een shoutout naar de jongere auteur.”

Het geschenk dat je schreef heet Wat wij zagen. Kun je ons vertellen waar het over gaat? 

“Wat wij zagen gaat over Kayleigh, die aan het werk gaat als commercial content moderator. Tijdens haar werk moet zij met haar collega's besluiten of de meest gruwelijke filmpjes mogen blijven bestaan of niet, van racisme tot mishandeling en porno. Kayleigh maakt al snel vrienden en krijgt zelfs een relatie met Sigrid, een andere vrouw die voor het bedrijf werkt.”

Lacht: “Het lijkt allemaal heel goed te gaan, maar uiteindelijk gaat het toch wat minder goed. Dit roept een interessante en in mijn werk terugkerende vraag op: wat doet een veranderende maatschappij met menselijk gedrag?"
 

Ik kan de hele route nog voor me zien.

Naast het heden en de (nabije) toekomst kijk je ook vaak naar het verleden. Hoe herinner jij je de OBA?

“Ik moet nu denken aan het einde van Titanic, wanneer de oude Rose teruggaat naar het wrak en voor zich ziet hoe Jack onderaan de trap staat. Ik kwam van kleins af aan zo vaak in het Pintohuis dat ik de hele route nog voor me kan zien. Het was vaste prik: zes boeken mee en na drie weken weer. Ik haalde er ook altijd videobanden, was lid van de Kinderjury en zat zelfs als negenjarige in de leesclub. Tot mijn 25e heb ik ook heel veel series op dvd geleend, want toen bestond streaming nog niet. Ik ben een tijdje geen lid geweest omdat ik zoveel boeken thuisgestuurd kreeg, maar heb me laatst toch weer ingeschreven. Ik houd nog steeds heel veel van de bibliotheek.”

Hanna Bervoets Efter

In je werk schuw je de dystopische thema’s niet. In Efter, bijvoorbeeld, of Welkom in het Rijk der zieken. Hoe ervaar jij de vreemde tijd waarin we ons nu bevinden?

“Toen we een jaar geleden voor het eerst in een lockdown terechtkwamen, dacht ik: het genre, speculatieve fictie zoals ik het noem, dat is dood. Elke speculatieve wereld die je nu optrekt, lijkt een clichématige metafoor voor corona. Dat kan ik nooit meer doen. Ik merk ook dat ik geen behoefte voel om over corona te schrijven, deels omdat we nog niet weten hoe we er in de toekomst tegenaan kijken. Wat we een jaar geleden dachten voelt nu alweer oud en naïef.”

Hanna Bervoets - Welkom in het Rijk der zieken

“Zelf heb ik met de maatregelen niet zoveel moeite, ik vind de lockdown heel rustig en het past wel bij mijn levensritme. Maar ik zie ook hoeveel schade het aanricht en hoop daarom wel dat het snel voorbij is. Maar wat is voorbij?” 

Hanna Bervoets - Fuzzie

De pluizige bolletjes in Fuzzie zijn een soort troostdiertjes. Die zouden nu best van pas komen. Wat kan onze Fuzzie zijn, denk je? 

“Fuzzie is een soort symbool voor dingen waar we van houden zonder dat ze er zijn. In het boek zit iedereen vast in zijn eigen projectie, maar voelt tegelijkertijd toch liefde. De vraag is eigenlijk: waar putten mensen troost uit? Dat is toch wel heel erg elkaar en die kleine bubbel, dat heb ik zelf ook echt gemerkt. En, even een heel ander denkpad, het fenomeen ‘coronapuppy’. Iedereen heeft nu een puppy, dus misschien is het antwoord wel heel simpel.”
 

Ik begrijp mijn personages en vind het oprecht erg als ze iets overkomt.

Hanna Bervoets - Lieve Céline


In veel van je boeken zit iets tragikomisch. Zo raakt de moeder van Brooke uit Lieve Céline te water met haar Canta. Het is heel treurig, maar ook potsierlijk. Waarom is dat zo belangrijk?

“Tragikomedie is het liefdevolle neefje van ironie. Ik houd heel veel van de mensen waarover ik schrijf. Niet iedereen ziet het, maar ik begrijp mijn personages en vind het oprecht erg als ze iets overkomt. Het is bijna de lach na een begrafenis: verdrietige mensen die elkaar zo lang niet hebben gezien dat ze soms opeens samen in de lach schieten. Een lach van opluchting, heel mooi en menselijk. Ik vergroot niet per se uit, maar beschrijf dingen soms wel een beetje tongue in cheek.

Hanya Yanagihara - Een klein leven

Brooke wordt groot fan van Céline Dion, schrijft haar veel brieven en gaat haar zelfs opzoeken in Las Vegas. Van welke twee boeken ben jij fan?

Een klein leven van Hanya Yanagihara– ik ben als een echte fangirl naar een lezing van haar geweest, samen met een vriend die ook erg onder de indruk van het boek was. We zijn gewoon in de rij gaan staan voor de handtekening, ik heb dus een gesigneerd exemplaar."

"The Hours van Michael Cunningham en de verfilming ervan vind ik ook heel indrukwekkend. Ik lees eigenlijk nooit het boek nadat ik de film heb gezien omdat ik denk: dit ken ik wel, maar ik was toch ook heel erg onder de indruk van het boek. Ik herlees het ook wel eens.” "

Tekst: Max Schulze
Beeld: Klaas Hendrik Slump